_3.jpg)
Τα στοιχεία του πληθωρισμού του Σεπτεμβρίου έδειξαν επιτάχυνση που δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά από εποχιακά φαινόμενα, με επίμονη σταθερότητα στα τρόφιμα και τις υπηρεσίες, επιπτώσεις από τη μετακύλιση του νομίσματος και προσαρμογές στις δημόσιες τιμές και τους φόρους να συμπιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς περισσότερο από ποτέ. Ενώ οι ονομαστικές αυξήσεις μισθών συνεχίζονται, η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης βαθαίνει, με τις προσδοκίες να δείχνουν σαφή σημάδια «απο-αγκυροβόλησης», σημειώνει η έκθεση.
Η Έκθεση της Research Istanbul για την Τουρκία, που εκπονήθηκε για τους συνδρομητές μεταξύ 1-3 Οκτωβρίου και την οποία επικαλείται ο Όζτουρκ, αποκαλύπτει ένα σκοτεινό οικονομικό σκηνικό. Οι αρνητικές εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομία αυξήθηκαν κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες από τον προηγούμενο μήνα, με το 73% των ψηφοφόρων να χαρακτηρίζουν τις συνθήκες «πολύ άσχημες/άσχημες». Το βάρος πέφτει πιο βαριά στους τομείς των τροφίμων και της στέγασης, όπου ο μηνιαίος προϋπολογισμός έχει μετατραπεί σε εβδομαδιαίο «έκτακτο» οικονομικό προγραμματισμό. Οι ανανεώσεις ενοικίων, οι λογαριασμοί ενέργειας και τα σχολικά έξοδα συνθλίβουν ιδιαίτερα τα νοικοκυριά της μεσαίας τάξης και των σταθερών εισοδημάτων στις μεγάλες πόλεις, αναγκάζοντας τους ενοικιαστές να επιλέξουν ουσιαστικά μεταξύ τροφής και στέγης.
Καθώς οι ελάχιστες πληρωμές πιστωτικών καρτών και οι αναβολές δόσεων γίνονται ευρέως διαδεδομένες, η οικονομική ευθραυστότητα αυξάνεται και ο πραγματικός αντίκτυπος των αυξήσεων τιμών εντείνεται. Η πόλωση μεταξύ των ψηφοφόρων έχει σκληρύνει σε μια διαρκή διαίρεση: ενώ οι υποστηρικτές των κομμάτων της αντιπολίτευσης διατηρούν 91-95% αρνητικές οικονομικές εκτιμήσεις, η απαισιοδοξία εντός του κυβερνώντος Κόμματος Εθνικιστικής Κίνησης (MHP) έχει αυξηθεί αισθητά, με ένα χάσμα 22 μονάδων να αναδύεται μεταξύ των οικονομικών προοπτικών των ψηφοφόρων του AKP και του MHP.
Κοιτάζοντας μπροστά, η οικονομική απαισιοδοξία ποικίλλει έντονα μεταξύ των ομάδων απασχόλησης. Οι φοιτητές προηγούνται στην προσδοκία ότι οι συνθήκες θα γίνουν «πολύ χειρότερες» μέσα στον επόμενο χρόνο με 42%, αντανακλώντας τις ανησυχίες των νεότερων γενεών για τον πληθωρισμό, τη στέγαση και τις προοπτικές απασχόλησης. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δείχνουν σχετικά μεγαλύτερη αισιοδοξία με 28%, επωφελούμενοι από το τακτικό εισόδημα και την ασφάλεια της εργασίας.
Η έρευνα αποκαλύπτει έναν ψυχολογικό «καταρράκτη»: το 82% όσων αξιολογούν τη σημερινή οικονομία ως «πολύ άσχημη» αναμένουν το μέλλον να είναι «χειρότερο/πολύ χειρότερο», ενώ μόνο το 6% όσων θεωρούν τις τρέχουσες συνθήκες «καλές» μοιράζονται αυτή την απαισιοδοξία. Αυτό δείχνει πώς οι τρέχουσες αντιλήψεις σφραγίζουν τις προσδοκίες για το αύριο.
Οι διαφορές μεταξύ των φύλων είναι αξιοσημείωτες. Οι άνδρες αναφέρουν ελλείψεις εισοδήματος κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερες από τις γυναίκες, ενώ οι γυναίκες είναι 5 μονάδες πιο πιθανό να περιγράψουν τον εαυτό τους ως «μόλις τα βγάζουν πέρα». Σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, όσοι δεν μπορούν να καλύψουν τα έξοδα αντιπροσωπεύουν την πλειοψηφία. Οι ημερομίσθιοι αντιμετωπίζουν την πιο σκληρή πραγματικότητα, με το 76% να αναφέρει ανεπαρκές εισόδημα, ενώ ακόμη και μεταξύ των εργοδοτών μόνο το 13% αναφέρει εισόδημα «περισσότερο από επαρκές».
Σύμφωνα με τον Όζτουρκ, τα ευρήματα υπογραμμίζουν μια θεμελιώδη πολιτική πραγματικότητα: η πολιτική απόδοση της κυβέρνησης Ερντογάν παραμένει αγκυροβολημένη στις οικονομικές συνθήκες. Ενώ πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής όπως ο ακτιβισμός στη Γάζα μπορεί να κυριαρχήσουν για λίγο στα πρωτοσέλιδα, και οι εκστρατείες πίεσης κατά των κομμάτων της αντιπολίτευσης μπορεί να εντείνουν τις συζητήσεις, οι αποφάσεις των ψηφοφόρων διαμορφώνονται μόνιμα από «τη φωτιά στην κουζίνα», γράφει ο Όζτουρκ.
Καθώς ο πληθωρισμός των τροφίμων, των ενοικίων και της ενέργειας διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και ωθεί τα νοικοκυριά να επιβιώνουν με χρέη, η νομιμότητα της πολιτικής μετριέται για άλλη μια φορά από το πορτοφόλι. Το συμπέρασμα είναι σαφές: χωρίς να σβήσουν οι φωτιές στην κουζίνα, η μηχανική της ατζέντας δεν μπορεί να μεταμορφώσει μόνιμα τη συμπεριφορά ψήφου. Η οικονομία της Τουρκίας παραμένει η Αχίλλεια πτέρνα της τουρκικής κυβέρνησης.
Φωτογραφία: Wikimedia Commons