Έναν χρόνο μετά την αιφνιδιαστική επίθεση που οδήγησε στην ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ, η υπόσχεση για μια «νέα Συρία» σκιάζεται από την ολοένα βαθύτερη ρήξη ανάμεσα στην κουρδo-ηγούμενη διοίκηση της βορειοανατολικής χώρας και τη νέα εξουσία στη Δαμασκό. Η συμφωνία ενσωμάτωσης που μεσολάβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει ανενεργή, ενώ ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης αυξάνεται.
Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ της δημοσιογράφου Amberin Zaman για το Al‑Monitor, οι σχέσεις ανάμεσα στη Δημοκρατική Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (DAANES) και τη Δαμασκό είναι σήμερα πιο τεταμένες από ποτέ, παρά τη διακηρυγμένη βούληση για εθνική ανασυγκρότηση.
Στις 22 Νοεμβρίου, στην πόλη Καμισλί, εκατοντάδες φοιτητές του Πανεπιστημίου Ροζάβα γιόρτασαν την αποφοίτησή τους με παραδοσιακά τραγούδια και πανηγυρισμούς. Ωστόσο, τα πτυχία που έλαβαν δεν αναγνωρίζονται από την κεντρική κυβέρνηση ούτε στο εξωτερικό. «Κάνω τα πάντα για τον λαό μου και αργά ή γρήγορα το πτυχίο μου θα αναγνωριστεί. Εδώ κάναμε μια πραγματική επανάσταση», δήλωσε ο νεαρός γιατρός Χαλίλ Χάμντι στο Al‑Monitor.
Ο ανώτερος αξιωματούχος της αυτόνομης διοίκησης, Αλντάρ Χαλίλ, υπενθυμίζει ότι ο νέος ηγέτης της Συρίας, ο πρώην τζιχαντιστής Άχμεντ αλ‑Σαράα, είχε δεσμευθεί να λύσει το ζήτημα των τίτλων σπουδών που εκδόθηκαν από τα αυτόνομα εκπαιδευτικά ιδρύματα μετά το 2012. Η δέσμευση αυτή εντάσσεται στη συμφωνία της 10ης Μαρτίου με τον διοικητή των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), Μαζλούμ Κομπάνι, η οποία προβλέπει και την ενσωμάτωση της SDF στον υπό διαμόρφωση εθνικό στρατό. Ωστόσο, η συμφωνία παραμένει ανεφάρμοστη.
Παράλληλα, σημειώνονται ανησυχητικές στρατιωτικές κινήσεις. Το περασμένο Σάββατο, ο αρχηγός των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, συναντήθηκε στη Δαμασκό με τον Σαράα και τον υπουργό Άμυνας Μουρχάφ Αμπού Κάσρα, ενώ επιθεώρησε και κοινό κέντρο επιχειρήσεων. Την ίδια ημέρα, το συριακό υπουργείο Άμυνας απέστειλε στην SDF αναθεωρημένη πρόταση, η οποία, σύμφωνα με πηγές του Al‑Monitor, απαιτεί ουσιαστικά την πλήρη υπαγωγή της στον εθνικό στρατό, με όρους που φέρεται να υπαγορεύει η Άγκυρα.
Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα. Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και πρεσβευτής στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, δήλωσε στο Φόρουμ της Ντόχα ότι «η αποκέντρωση δεν λειτούργησε ποτέ σε αυτή την περιοχή», επικαλούμενος τα παραδείγματα των Βαλκανίων, του Ιράκ και του Λιβάνου. Οι τοποθετήσεις αυτές προκαλούν ανησυχία στο κουρδικό στρατόπεδο, που υπενθυμίζει ότι η SDF έχασε πάνω από 11.000 μαχητές στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Το ρήγμα με τη Δαμασκό έχει πλέον απτές συνέπειες στην καθημερινή ζωή. Τρία βασικά οδικά περάσματα μέσω Τάμπκα, Ράκκα και Ντερ Χάφερ παραμένουν κλειστά από φιλοτουρκικές σουνιτικές πολιτοφυλακές, ενώ το αεροδρόμιο της πόλης Καμισλί εξακολουθεί να τελεί υπό ρωσικό έλεγχο και παραμένει κλειστό. Η μεταφορά αγαθών γίνεται δυσκολότερη και ακριβότερη, με άνοδο στις τιμές βασικών προϊόντων.
Στον ενεργειακό τομέα, ο συμπρόεδρος της οικονομικής αρχής της DAANES, Άχμαντ Γιουσέφ, δηλώνει ότι η Δαμασκός σταμάτησε να αγοράζει πετρέλαιο από τα κουρδικά κοιτάσματα, κίνηση που στερεί από την αυτόνομη διοίκηση εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως και, όπως εκτιμά, συνδέεται με τη δωρεάν παροχή σαουδαραβικού πετρελαίου προς την κεντρική κυβέρνηση.
Ταυτόχρονα, η αναστολή λειτουργίας των κρατικών δικαστηρίων στη βορειοανατολική Συρία έχει παγώσει την έκδοση ταυτοτήτων, ληξιαρχικών πράξεων και κτηματολογικών εγγράφων. Η δικηγόρος Σουκρίγια Γιουσέφ προειδοποιεί ότι πολλαπλές πωλήσεις ακινήτων με πλαστά συμβόλαια και μη δηλωμένοι γάμοι και γεννήσεις αφήνουν χιλιάδες πολίτες χωρίς πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια και οικογενειακή επανένωση. Κατά την ίδια, η μόνη ρεαλιστική διέξοδος είναι η άμεση εφαρμογή της συμφωνίας της 10ης Μαρτίου και η επανεκκίνηση των κοινών θεσμών σε Βόρεια και Ανατολική Συρία.