του Μurat Yetkin
Χθες, στις 22 Δεκεμβρίου, την ημέρα που η Άγκυρα έκανε ουσιαστικά μια έντονη διπλωματική κινητοποίηση στη Δαμασκό για το ζήτημα των SDF, το Ισραήλ συγκρότησε μαζί με τις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Νότιας Κύπρου μια αντιτουρκική συμμαχία. Την ώρα που ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και ο επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν συναντούσαν στη Δαμασκό τον Πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα, μαζί με τον νέο Τούρκο πρέσβη Νουχ Γιλμάζ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φιλοξενούσε στην Ιερουσαλήμ τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ελληνοκύπριο Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτές οι τρεις χώρες είναι εκείνες που ενοχλούνται περισσότερο από το σχέδιο «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»—δηλαδή από την πρωτοβουλία που στοχεύει σε πολιτική επίλυση του κουρδικού ζητήματος μέσα από την τουρκική Βουλή, με βασική προϋπόθεση τον αφοπλισμό του PKK.
Την ώρα που ο Φιντάν, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι, έλεγε ότι το γεγονός πως οι SDF δρουν «σε συντονισμό» με το Ισραήλ αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη συμφωνία της 10ης Μαρτίου με την κυβέρνηση της Δαμασκού, ο Νετανιάχου δήλωνε μαζί με τους Έλληνες και Ελληνοκύπριους ηγέτες ότι «αυτή η δέκατη τριμερής συνάντηση είναι η πιο σημαντική ως προς τα αποτελέσματά της». Και όταν, στη κοινή συνέντευξη Τύπου, ρωτήθηκε αν η συμμαχία στρέφεται κατά της Τουρκίας, η απάντηση του Νετανιάχου—«δεν θέλουμε να βάλουμε κανέναν απέναντί μας»—στη διπλωματική γλώσσα σήμαινε: «Πάρ’ το ως ναι».
Αναζωογόνηση του σχεδίου IMEC
Η συνάντηση αυτή προγραμματίστηκε αμέσως μετά τη συνάντηση του διοικητή της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας, Τομέρ Μπαρ, με στρατιωτικές αντιπροσωπείες της Ελλάδας και της Νότιας Κύπρου στο νησί—μια εξέλιξη που έγινε γνωστή την περασμένη εβδομάδα. Είχε προηγηθεί, τον Σεπτέμβριο, η πληροφορία ότι το Ισραήλ εγκατέστησε στη Νότια Κύπρο πυραυλικές βάσεις στραμμένες κατά της Τουρκίας και ότι σχεδιάζει επίσης τη δημιουργία αεροπορικής βάσης.
Η συμφωνία για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που υπέγραψαν η Νότια Κύπρος και ο Λίβανος στις 26 Νοεμβρίου στοχεύει αφενός να εμποδίσει τα συμφέροντα της Τουρκίας και της ΤΔΒΚ στην Ανατολική Μεσόγειο—αξιοποιώντας 1 δισ. ευρώ που θα μεταφερθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση—και αφετέρου να φέρει τον Λίβανο πιο κοντά στη σφαίρα επιρροής του Ισραήλ.
Η Κύπρος είναι σημαντική για το Ισραήλ και για έναν ακόμη λόγο. Ο Νετανιάχου λέει ανοιχτά ότι θέλει να αναβιώσει το σχέδιο India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC), που «πάγωσε» στη διάρκεια της περιόδου τρομοκρατίας στη Γάζα, την οποία ξεκίνησε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ακριβό και ριψοκίνδυνο σχέδιο, που προβλέπει σύνδεση της Ινδίας με την Αραβική Χερσόνησο μέσω υποθαλάσσιας σήραγγας, και από εκεί με το Ισραήλ και την Ελλάδα. Για τη διέλευση από τη Μεσόγειο, η Κύπρος έχει στρατηγική θέση. Με άλλα λόγια, η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο είναι σημαντική και για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου, από το οποίο η Τουρκία αποκλείεται.
Ισραήλ, Τουρκία, Συρία, SDF
Η φθηνότερη και πιο πρακτική εναλλακτική του IMEC είναι το σχέδιο που στηρίζει και η Τουρκία: το «Development Road» του Ιράκ, που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία περνώντας αποκλειστικά από ιρακινό και τουρκικό έδαφος. Τα μεγαλύτερα εμπόδια γι’ αυτό το σχέδιο είναι, από τη μια, η ιρανική επιρροή και, από την άλλη, η απειλή ασφαλείας που μπορεί να δημιουργήσει το PKK.
Ένα «παράπλευρο προϊόν» της πρωτοβουλίας «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία»—δηλαδή της πολιτικής λύσης του κουρδικού μέσω αφοπλισμού του PKK—είναι και αυτό το ζήτημα της περιφερειακής ασφάλειας εφοδιασμού.
Από τις 7 Οκτωβρίου 2023 και μετά, το Ισραήλ βρίσκεται σε διαρκή προσπάθεια επίθεσης και διεύρυνσης της σφαίρας επιρροής του.
Στο πλαίσιο αυτού του στόχου, αφού ώθησε πλέον το Ιράν εκτός του συριακού και του λιβανικού πεδίου και πίσω σε στάση αυτοάμυνας, ο μοναδικός αντίπαλός του στην περιοχή είναι η Τουρκία.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για το σχέδιο «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» είναι οι SDF. Οι SDF άρχισαν να υπαναχωρούν από τη συμφωνία που είχαν πετύχει με τη Δαμασκό στις 10 Μαρτίου—λίγες ημέρες μετά την έκκληση του ηγέτη του PKK, Αμπντουλάχ Οτζαλάν, στις 27 Φεβρουαρίου—αφού το Ισραήλ, στηρίζοντας την εξέγερση των Δρούζων τον Ιούλιο, έστειλε στους SDF το μήνυμα: «Αντιστέκεστε, είμαστε πίσω σας».
Στο μεταξύ, ο ισραηλινός στρατός επέκτεινε την κατοχική του δράση στη Συρία και αναπτύχθηκε σε απόσταση βολής πυροβολικού από τη Δαμασκό.
Η σύνδεση Γάζας και SDF
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Φιντάν είπε στη συνέντευξη Τύπου πως η Τουρκία στέκεται στο πλευρό της Συρίας απέναντι στην πολιτικο-στρατιωτική πίεση του Ισραήλ.
Δεν είναι τυχαίο ούτε ότι ο αλ-Σαϊμπάνι τόνισε πως δεν βλέπουν ιδιαίτερη «πρόθεση προόδου» από τους SDF ως προς την τήρηση της συμφωνίας της 10ης Μαρτίου. Οι όροι της συμφωνίας έπρεπε να υλοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου· απομένει περίπου μία εβδομάδα.
Ομοίως, δεν είναι τυχαίο ότι, λίγο πριν από την έντονη διπλωματική κινητοποίηση της Άγκυρας στη Δαμασκό, ο υπουργός Άμυνας Γκιουλέρ ανακοίνωσε πως η Τουρκία έδωσε πληροφορίες στο Ιράν για μεταφορά ένοπλων δυνάμεων του PKK από το Ιράκ προς το Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο.
Σε αυτή τη διαδικασία, οι ΗΠΑ έχουν προσδοκίες από την Τουρκία στο ζήτημα της Γάζας. Μετά τις επαφές του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, στην Άγκυρα στις 16 Δεκεμβρίου, ο επικεφαλής της ΜΙΤ Καλίν συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με στελέχη της Χαμάς, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Φιντάν συναντήθηκε στο Μαϊάμι με τους ομολόγους του από τις δύο άλλες χώρες-διαμεσολαβητές—την Αίγυπτο και το Κατάρ—καθώς και με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Θα είναι η Τουρκία πάντα η πλευρά που «δίνει»;
Στο μεταξύ, δεν είναι βέβαια τυχαίο ότι η ελληνοκυπριακή κυβέρνηση θα αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ για έξι μήνες από την 1η Ιανουαρίου.
Ενώ η υποκρισία στις σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ συνεχίζεται, στην Ανατολική Μεσόγειο κλιμακώνεται ένα επικίνδυνο παιχνίδι.
* Καθώς ο συντάκτης του πρωτοτύπου αναφέρεται στην Κυπριακή Δημοκρατία ως «Νότια Κύπρος», επιλέξαμε να αποδώσουμε τον όρο με αυτόν τον τρόπο. Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 23 Δεκεμβρίου 2025 στο Yetkin Report. Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το μεταφρασμένο ή αναδημοσιευμένο άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις ή τις συντακτικές θέσεις του TLF.
Photo: T24