مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران در عمان «شروعی خوب» ارزیابی شد؛ در حالی که روایت‌های رسانه‌ای درباره دامنه و فشار مذاکرات همخوانی ندارند

Please note that the Persian service of TLf is currently in a beta phase. We have launched this initiative with the support of our followers, volunteers, and AI technology. Please keep in mind that during this first phase, the Persian text may contain slight phrasing or translation errors. We aim to launch a fully professional Persian service in the near future.

لطفاً توجه داشته باشید که بخش فارسی TLf در حال حاضر در مرحله بتا قرار دارد. ما این ابتکار را با همراهی دنبال‌کنندگان، داوطلبان و با کمک فناوری هوش مصنوعی راه‌اندازی کرده‌ایم. لطفاً در نظر داشته باشید که در این مرحله نخست، متن فارسی ممکن است حاوی برخی ناهماهنگی‌ها در نگارش یا خطاهای جزئی در ترجمه باشد. هدف ما این است که در آینده نزدیک، یک بخش فارسی کاملاً حرفه‌ای راه‌اندازی کنیم.

نخستین دور مذاکرات غیرمستقیم ایالات متحده و ایران روز جمعه در مسقط به پایان رسید. دو طرف تنها بر سر رایزنی با پایتخت‌هایشان و بررسی امکان ادامه گفت‌وگوها توافق کردند؛ اما در ۲۴ ساعت پس از آن، روایت‌هایی کاملاً متفاوت و گاه متناقض درباره آنچه واقعاً رخ داده و آنچه در پیش است، شکل گرفته است.

این مذاکرات با میانجیگری بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، در کاخی در حومه پایتخت برگزار شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در نشست‌های جداگانه حضور یافتند، بدون آنکه دیداری رودررو میان مذاکره‌کنندگان اصلی صورت بگیرد. مقامات عمانی و ایرانی به‌سرعت از این گفت‌وگوها به‌عنوان «شروعی خوب» و «بسیار جدی» یاد کردند، اما واشنگتن هیچ گزارش مشروحی منتشر نکرد و همین سکوت، میدان را برای تفسیرهای متعارض در رسانه‌های بین‌المللی گشود.

هیئت‌های مذاکره‌کننده نیز اولویت‌های متفاوتی را مطرح کردند. تیم ایرانی به رهبری عراقچی با تأکید بر دستور کار صرفاً هسته‌ای وارد مذاکرات شد و محور گفت‌وگو را سطح غنی‌سازی و رفع تحریم‌ها قرار داد. در مقابل، هیئت آمریکایی علاوه بر ویتکاف، شامل جرد کوشنر—داماد پرزیدنت ترامپ—و به‌ویژه دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، بود؛ حضوری که رسانه‌های غربی آن را پیامی عمدی مبنی بر باز بودن گزینه نظامی در کنار مسیر دیپلماتیک تلقی کردند.

در ساعات پس از پایان مذاکرات، بیانیه‌های تازه‌ای منتشر شد که این تفاوت روایت‌ها را برجسته‌تر کرد. وزیر خارجه عمان در گفت‌وگو با خبرگزاری شینهوا و رسانه‌های منطقه‌ای، نشست‌ها را «بسیار جدی و سودمند» خواند و آن‌ها را تلاشی برای «فراهم‌سازی شرایط مناسب» جهت مذاکرات فنی توصیف کرد، نه گامی به‌سوی دستاوردهای فوری. در همین حال، پرزیدنت ترامپ در جمع خبرنگاران مذاکرات را «بسیار خوب» ارزیابی کرد، اما تأکید کرد که اشتیاق ایران برای رسیدن به توافق صرفاً نتیجه فشارهای مداوم است و بار دیگر یادآور شد که در صورت عبور تهران از خطوط قرمز—چه درباره معترضان و چه درباره پیشرفت‌های هسته‌ای—گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.

رسانه‌های فارسی‌زبان نزدیک به نهادهای امنیتی ایران، از جمله نورنیوز، تصویر متفاوتی ترسیم کردند. این رسانه‌ها از برگزاری سه نشست «طولانی و فشرده» خبر دادند که طی آن ایران «نگرانی‌ها» و «حقوق» خود را مطرح کرده و بر غنی‌سازی در خاک ایران به‌عنوان «خط قرمزی» تخطی‌ناپذیر پافشاری کرده است. این رسانه‌ها حضور فرمانده سنتکام را تا حد زیادی کم‌اهمیت جلوه دادند و در عوض بر سخنان عراقچی تأکید کردند مبنی بر اینکه تهران از موضع «ثبات و اقتدار» وارد مذاکره شده است.

مهم‌ترین شکاف میان روایت‌ها به دامنه دستور کار مربوط می‌شود. رسانه‌های ایرانی یکصدا مذاکرات را «صرفاً هسته‌ای» توصیف کردند و موشک‌های بالستیک، نیروهای نیابتی منطقه‌ای و حقوق بشر را صریحاً خارج از دستور کار دانستند. در نقطه مقابل، گزارش‌های غربی با استناد به مقامات آمریکایی و اندیشکده‌هایی همچون بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها حاکی از آن بود که واشنگتن همچنان خواهان چارچوبی جامع شامل موشک‌ها و شبه‌نظامیان است. برخی منابع اسرائیلی نیز مدعی شدند تهران بی‌سروصدا در این موضوعات انعطاف بیشتری نشان داده است—ادعایی که رسانه‌های ایرانی آن را به‌شدت رد کردند.

با وجود این اختلاف‌ها، نشانه‌هایی از برگزاری دور دوم مذاکرات پدیدار شده است. رسانه‌های فارسی‌زبان به نقل از اکسیوس گزارش دادند که گفت‌وگوهای بعدی در مسقط در دست برنامه‌ریزی است، در حالی که نورنیوز اعلام کرد هرگونه گام بعدی منوط به رایزنی‌ها در هر دو پایتخت خواهد بود. به باور تحلیلگران، این نشست بیش از آنکه مذاکره‌ای ماهوی باشد، عمدتاً سازوکاری برای تنش‌زدایی پس از حملات سال گذشته آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران و ادامه اعتراضات داخلی بوده است.

اکنون که دو طرف برای رایزنی به پایتخت‌هایشان بازگشته‌اند، ناظران بین‌المللی دو تحول کلیدی را زیر نظر خواهند داشت: نخست، تغییر احتمالی در موضع علنی ایران درباره مسئله موشکی؛ و دوم، هرگونه اقدام مشخص نظامی یا تحریمی از سوی آمریکا که پیام ضمنی حضور دریاسالار کوپر پشت میز مذاکره را تقویت یا نقض کند. فعلاً آنچه «شروع خوب» نامیده شده، دقیقاً همین است—یک شروع. چانه‌زنی‌های سخت، اگر قرار باشد صورت بگیرد، هنوز در راه است.