Ο έμπειρος δημοσιογράφος Γιουσούφ Κανλί, στενός παρατηρητής του Κυπριακού και της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής επί δεκαετίες, προχώρησε σε σειρά σημαντικών εκτιμήσεων για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό. Σε συνέντευξή του στο The Levant Files, ανέλυσε τα σημεία στα οποία, κατά την άποψή του, προσκρούει η διαδικασία, ενώ παρουσίασε και το ευρύτερο όραμά του για μια συνολική διευθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Οι δηλώσεις Ερντογάν Ήταν Μια Συνηθισμένη Τοποθέτηση»
Αναφερόμενος στην πρόσφατη κινητικότητα γύρω από την πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, ο Κανλί υποστήριξε ότι η δήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη περί «πράσινου φωτός» από την Άγκυρα υπερερμηνεύτηκε.
Παραπέμποντας στη συνάντηση του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγγίπ Ερντογάν με τον Αντόνιο Γκουτέρες στις 12 Μαρτίου, ο Κανλί ανέφερε ότι η τουρκική πλευρά επανέλαβε τη γνωστή θέση της υπέρ μιας λύσης στο νησί και της στήριξης οποιασδήποτε νέας πρωτοβουλίας του Γενικού Γραμματέα.
Όπως είπε, ο Ερντογάν δεν χρησιμοποίησε ρητά τον όρο «πολιτική ισότητα», ωστόσο αναφέρθηκε σε λύση που θα βασίζεται στην «πολιτική κυριαρχία των πλευρών». Κατά τον Κανλί, η προσέγγιση αυτή προσεγγίζει σε μεγάλο βαθμό τις τέσσερις προτάσεις που έχει καταθέσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης Τουφάν Έρχιουρμαν.
«Ο Ερντογάν μίλησε για μια διαδικασία που δεν θα είναι ανοικτού τέλους. Πρόκειται, σε μεγάλο βαθμό, για προσέγγιση που βασίζεται στις προτάσεις του Έρχιουρμαν», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, ενώ κύκλοι του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών εξακολουθούν να προβάλλουν τη θέση για λύση δύο κρατών, η Προεδρία της Τουρκίας φαίνεται να επιδιώκει μια πιο πραγματιστική προσέγγιση.
«Αν η Ελληνοκυπριακή Πλευρά Καθυστερήσει Ξανά τη Διαδικασία, θα Υπάρξει Κόστος»
Σύμφωνα με τον Κανλί, η βασική προσδοκία της Άγκυρας από μια νέα διαπραγματευτική διαδικασία είναι να υπάρξει ένα εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση που η ελληνοκυπριακή πλευρά, όπως υποστηρίζει, καταφύγει εκ νέου σε τακτικές καθυστέρησης.
Υποστήριξε ότι, σε περίπτωση αδιεξόδου, ενδέχεται να γίνουν βήματα προς αποσαφήνιση του καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων. Στο πλαίσιο αυτό παρέπεμψε στη θέση που έχει διατυπώσει ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ για τα λεγόμενα «3D» (Άμεσο Εμπόριο, Άμεσες Πτήσεις και Άμεσες Επαφές), την οποία, όπως είπε, στηρίζει και ο Έρχιουρμαν.
«Η Προεδρία θεωρεί ότι, αν η άλλη πλευρά βρει ξανά τρόπο να υπεκφύγει, θα πρέπει να υπάρξει κάποιο αντίτιμο. Ακόμη και χωρίς αναγνώριση, θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η ύπαρξη της “τδβκ” και να καταστούν εφικτές οι απευθείας εμπορικές συναλλαγές, οι μεταφορές και οι επαφές», ανέφερε.
Ο Κανλί απέδωσε ιδιαίτερη σημασία και στη συνάντηση του Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν με τον Έλληνα ομόλογό του Γιώργο Γεραπετρίτη, εκτιμώντας ότι δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη διπλωματική επαφή.
Κατά την άποψή του, ζητήματα όπως η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ–Τουρκίας, η φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου και η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά προγράμματα δεν μπορούν να διαχωριστούν από το Κυπριακό.
«Η Ελλάδα χωρίς την Τουρκία και η Τουρκία χωρίς την Ελλάδα δεν μπορούν να κάνουν τίποτα στην Κύπρο. Όποιος λέει το αντίθετο δεν λέει την αλήθεια», υποστήριξε, εκτιμώντας ότι στο μέλλον θα μπορούσε να διαμορφωθεί στην Ανατολική Μεσόγειο ένα πλαίσιο συνεννόησης αντίστοιχο με τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Σύγχυση στην Άγκυρα και Εσωτερικές Τριβές στα Κατεχόμενα
Ο Κανλί αναφέρθηκε επίσης στις δημόσιες διαφωνίες μεταξύ του Τουρκοκύπριου «υπουργού εξωτερικών» Ταχσίν Ερτουγρούλογλου και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Ερσίν Τατάρ, εκτιμώντας ότι αντανακλούν διαφορετικές τάσεις εντός της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας.
Όπως ανέφερε, οι θέσεις που εκφράζει ο Ερτουγρούλογλου απηχούν απόψεις ενός τμήματος της κυβερνητικής συμμαχίας στην Τουρκία.
«Σε καμία δημοκρατία δεν είναι φυσιολογικό ένας υπουργός εξωτερικών να αμφισβητεί δημόσια και σε καθημερινή βάση τον πρόεδρο. Αν αυτό γίνεται ανεκτό, τότε υπάρχουν άλλοι υπολογισμοί», είπε.
Πρόσθεσε ακόμη ότι η προοπτική ανόδου του ΡΤΚ στην εξουσία μετά τις επόμενες εκλογές προκαλεί ανησυχία τόσο σε κύκλους στα κατεχόμενα όσο και στην Άγκυρα.
«Μια Χαλαρή Συνομοσπονδία θα Ήταν η Ιδανική Λύση»
Ερωτηθείς για το μοντέλο λύσης που ο ίδιος θεωρεί καταλληλότερο, ο Κανλί απάντησε ότι προκρίνει μια χαλαρή συνομοσπονδιακή δομή, στην οποία θα διατηρούνται οι αξιώσεις κυριαρχίας των δύο πλευρών, αλλά θα υπάρχει μία ενιαία διεθνής νομική προσωπικότητα.
«Η βασική μου θέση είναι ότι, χωρίς να θιγούν οι αξιώσεις κυριαρχίας των δύο πλευρών και διατηρώντας η καθεμία την εξουσία της στο δικό της έδαφος, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια χαλαρή συνομοσπονδιακή δομή, η οποία θα εκπροσωπεί την ενότητα στο εξωτερικό και ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή θα ήταν μια καθαρά κυπριακή λύση», ανέφερε.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι για να καταστεί εφικτό κάτι τέτοιο, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα πρέπει, όπως υποστήριξε, να εγκαταλείψει την αντίληψη ότι είναι ο μοναδικός ιδιοκτήτης του νησιού.
Ο Κανλί εμφανίστηκε απαισιόδοξος για τις προοπτικές της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ιδιαίτερα ενόψει των επερχόμενων προεδρικών εκλογών στην Κυπριακή Δημοκρατία.
«Αναρωτιέμαι πότε ο Χριστοδουλίδης θα επιλέξει να υπεκφύγει. Η τουρκική πλευρά δεν θα το κάνει. Ο Χριστοδουλίδης θα το κάνει, διότι αρχίζει η προεκλογική περίοδος και οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις θα επηρεάσουν τις αποφάσεις του», είπε.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε και στην εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Τουρκία, σημειώνοντας ότι οι εσωτερικές αναταράξεις επηρεάζουν πάντοτε την εξωτερική πολιτική.
«Μετακινούμαστε ολοένα περισσότερο από τον αυταρχισμό προς τον ολοκληρωτισμό. Όμως αυτή είναι η Τουρκία. Ίσως γεννηθεί κάποτε ένας νέος φοίνικας μέσα από τις στάχτες της», κατέληξε.